LESPAKKET VRIJHEIDSDEBAT | Bevrijdingsfestival Zuid-Holland

LESPAKKET VRIJHEIDSDEBAT

In samenwerking met Bevrijdingsfestival Zuid-Holland heeft Stichting LOKAAL Rotterdam een lespakket ontwikkelt rondom het Vrijheidsdebat wat zij in aanloop naar het festival op verschillende scholen hebben uitgevoerd en plaats zal vinden op 5 mei in de Noorse Zeemanskerk. 

 

IN HET KORT

Nog tijdens de Tweede Wereldoorlog, op 6 januari 1941, gaf Franklin D. Roosevelt, de toenmalige president van de Verenigde Staten zijn Four Freedoms speech. In deze speech gaf hij aan dat ieder mens waar ook ter wereld in principe recht zou moeten hebben op de volgende vier vrijheden:

 

1. Vrijheid van meningsuiting

2. Vrijheid van godsdienst

3. Vrijwaring van gebrek

4. Vrijwaring van angst

 

Deze vrijheden, of voorwaarden waaraan een samenleving volgens Roosevelt moet voldoen om mensen vrij te laten zijn, dienen als uitgangspunt om in de periode voorafgaand aan 4 en 5 mei met leerlingen in Rotterdam en omgeving het gesprek aan te gaan over vrijheid.

 

DOELSTELLINGEN VAN DE VRIJHEIDSDEBATTEN

1. Jongeren van 12 tot 25 jaar bekendmaken met de achterliggende gedachte van Dodenherdenking en Bevrijdingsdag.

2. Jongeren stil laten staan bij onze verworvenheden als democratie, rechtsstaat, vrijheid van meningsuiting, veiligheid, godsdienstvrijheid, etc.

3. Jongeren leren hun mening te verwoorden en te luisteren naar anderen.

 

Duur van de bijeenkomsten

Eén tot twee lesuren. Afhankelijk van de tijd behandel je één of meerdere stellingen per thema.

 

 

LESPAKKET BIJEENKOMST OP SCHOOL

Wanneer je op een school een vrijheidsdebat begeleidt, ziet het programma er als volgt uit:

1. Welkom /en voorstellen

2. Uitleggen (debat)regels

3. Introductie debat

4. De verschillende debatrondes

 

1. WELKOM

Leg kort uit wat de insteek is van het Vrijheidsdebat 

 

2. UITLEG (DEBAT)REGELS

Voor je met het gesprek van start gaat, bespreek je eerst jouw regels met de groep. Laat zoveel mogelijk vanuit de jongeren zelf komen. Vraag bijvoorbeeld of ze eerder aan een debat of discussie hebben meegedaan. Is het antwoord ja, dan kun je daaraan refereren. Wat is er bijvoorbeeld belangrijk als je met elkaar in discussie gaat? Denk aan:

- Iedereen mag zijn mening uiten.

- We laten elkaar uitpraten.

- We behandelen elkaar met respect, ook als we het niet met elkaar eens zijn.

- Er wordt geen grove taal gebruikt.

- Als je iets wilt zeggen ga je staan

- De debatleider geeft je het woord

 

3. INTRODUCTIE DEBAT

Alvorens je van start gaat met het daadwerkelijke debat of de discussie ga je eerst kort in op de achtergrond van 4 & 5 mei. Hierin kun je vragen aan de orde stellen als:

- Waar denken jullie aan als ik 4 en 5 mei zeg?

- Wie of wat herdenk je en wat vier je?

- Wie is er 2 minuten stil tijdens dodenherdenking? Waarom doe je wel/ niet mee?

- Wat betekent vrijheid voor jou?

- Hoe vrij voel jij je?

- In Nederland leven we in een vrij land. De rechten die we hebben staan vastgelegd in de Nederlandse grondwet en worden ook wel grondrechten genoemd. Kunnen jullie hier een paar voorbeelden van noemen?

 

4. DEBAT RONDES MET FILMPJES

Na de introductie gaan de leerlingen aan de hand van filmpjes over de vier vrijheden van Roosevelt met elkaar in gesprek. We maken gebruik van filmpjes van About Freedom en het Bevrijdingsfestival Zuid-Holland.

 

Overzicht filmpjes

Hieronder is een overzicht van de vier filmpjes te vinden. Per filmpje is een aantal ‘kijkvragen’ geformuleerd naar aanleiding waarvan een gesprek kan ontstaan. Ook zijn er per filmpje meerdere stellingen te vinden waarover gediscussieerd of gedebatteerd kan worden. Je kunt de filmpjes met of zonder inleiding laten zien.

 

De vragen en stellingen kunnen door elkaar gebruikt worden, mondeling, schriftelijk, in kleine groepjes, plenair, etc.

Bij ieder filmpje worden afhankelijk van de tijd één of meerdere vragen en/of stellingen uitgekozen.

 

Filmpje 1. Vrijheid van meningsuiting

Roosevelt vond dat je moet kunnen zeggen wat je vindt. In Nederland mogen we zeggen wat we denken en voelen, maar er zijn ook grenzen aan de vrijheid van meningsuiting. Over die grenzen wordt veel gedebatteerd. In sommige landen zijn de mensen nog helemaal niet toe aan deze discussies. Daar is helemaal geen vrijheid van meningsuiting.

 

Filmpje Zuid-Afrika Special van About Freedom

http://vimeo.com/65567285

 

Voorbeeldvragen

Voor je met de discussie van start gaat, stel je eerst een paar vragen naar aanleiding van het filmpje. Vragen die je zou kunnen stellen zijn:

- Wat is Apartheid?

- Waarom is James Matthews’ dichtbundel verboden door de overheid?

- Waarom onderdrukt de regering de vrijheid van meningsuiting?

 

Mogelijke stellingen

- In Nederland mag je zeggen wat je wilt.

- Vrijheid van meningsuiting kent geen grenzen.

- Vrijheid van meningsuiting is een vrijbrief tot kwetsen.

- Jongeren die een dreigtweet sturen moeten een flinke straf krijgen.

- Internet moet een vrijplaats blijven, zonder van bovenaf opgelegde regels.

- De vrijheid van meningsuiting in Nederland staat onder druk.

- Er moet een Europees fonds komen voor de beveiliging van opinieleiders die bedreigd worden.

- Vrijheid van meningsuiting moet onbegrensd zijn voor politici.

- De vrijheid van meningsuiting moet worden ingeperkt om haat te zaaien tegen andere bevolkingsgroepen te voorkomen.

 

Filmpje 2. Vrijheid van godsdienst

De tweede vrijheid van Roosevelt is vrijheid van godsdienst. Volgens Roosevelt moet iedereen in een vrije samenleving zelf kunnen kiezen welke religie hij of zij aanhangt. In Nederland is dit vastgelegd in artikel 6 van de grondwet, maar in veel andere landen is vrijheid van godsdienst niet vanzelfsprekend.

 

Filmpje Vrijheid van Religie Bevrijdingsfestival

http://www.youtube.com/watch?v=66sK6tTn77U

 

Voorbeeldvragen

- Waarom maakten de mannen in het filmpje rondjes van de driehoekjes?

- Wie moet er volgens jou voor zorgen dat alle geloven gerespecteerd worden? De rechter zoals in het filmpje of iemand anders?

- Is de situatie uit het filmpje herkenbaar? Komt de situatie uit het filmpje ook in Nederland voor?

- Kun je een voorbeeld geven van waar een religie een andere religie onderdrukt?

- Wat maakt een religie een religie? ( Church of the Flying Spaghetti Monster )

- Hebben leden van de CFSM het recht om hun religie te uiten?

 

Mogelijke stellingen

- Geloven is prima, maar dat doe je maar lekker thuis.

- Iedereen mag zijn eigen godsdienst hebben, maar het is beter als je dat niet aan iemands uiterlijk kunt zien.

- Iedereen mag zijn eigen religie uiten hoe hij wilt.

- Er mogen uitzonderingen op regels gemaakt worden op basis van religie.

- Zolang er godsdiensten zijn, zullen er oorlogen zijn.

- Een school heeft het recht om een leerling met een keppeltje te weigeren.

- Overheidsambtenaren hebben het recht om religieuze symbolen te dragen.

- Moslims hebben het recht om een moskee te bouwen in Nederland.

- Een christelijke school heeft het recht om een homoseksuele docent te weigeren.

- Vrijheid van godsdienst is belangrijker dan de vrijheid van meningsuiting.

 

Filmpje 3. Vrijwaring van gebrek

Roosevelt vond het belangrijk voor de vrijheid van een samenleving wanneer iedereen ten minste beschikking had over de eerste levensbehoeften: voedsel, water en een dak boven het hoofd. Wanneer mensen dat niet hebben, zijn ze alleen bezig met te overleven. Zij hebben dan niets aan vrijheid: leven is belangrijker. In Nederland bestaat een sociaal vangnet. In veel landen niet. En het is niet toevallig dat er veel vaker oorlogen zijn in arme dan in rijke landen.

 

Filmpje Zuid-Afrika van About Freedom

https://vimeo.com/65213915

 

Voorbeeldvragen Wat zijn de eerste levensbehoeften?

- Vind jij vrijwaring van gebrek een voorwaarde voor vrijheid?

- Hoe kunnen wij mensen in arme landen helpen?

- Rijke landen kunnen arme landen geld geven. Wat kunnen arme landen zelf doen om de welvaart te verbeteren?

- Komt datgene wat je in het filmpje ziet ook in Nederland voor?

 

Mogelijke stellingen

- Rijke landen hebben de plicht om arme landen te helpen.

- Oorlog bestaat niet meer zodra iedereen op aarde genoeg te eten heeft.

- Vrijheid heeft niets te maken met eerste levensbehoeften: vrijheid zit in je hoofd.

- Ons belastinggeld moet niet aan ontwikkelingshulp worden uitgegeven.

- Alleen stabiele democratieën moeten ontwikkelingshulp krijgen.

 

Filmpje 4. Vrijwaring van angst

Je bent niet vrij als je constant in angst leeft, dat vond Roosevelt ook. Hij had het vooral over angst voor oorlogen en geweld, angst dat je niet goed beschermd wordt door de overheid. In Nederland hoeven we niet bang te zijn om zomaar te worden opgepakt, maar in landen waar er een dictatuur of oorlog heerst, leven mensen wel constant in deze angst. Vaak moeten ze uit hun land wegvluchten.

 

Filmpje Nederland van About Freedom

http://vimeo.com/65063153

 

Voorbeeldvragen

- Ben jij weleens bang voor oorlog?

- Heb je wel eens angst?

- Vind jij, net als Roosevelt, dat er geen vrijheid kan zijn zolang er angst is voor oorlog?

- Kun je voorbeelden van landen geven waar oorlog is?

- Moeten we mensen die gevlucht zijn voor oorlog helpen? Zo ja, hoe zouden we dit moeten doen?

- Hebben jouw grootouders je over de Tweede Wereldoorlog verteld? Zo ja, wat?

- Wat kunnen we doen om oorlog te voorkomen?

 

Mogelijke stellingen

- De politie mag me preventief fouilleren als dat voor de veiligheid in Rotterdam belangrijk is.

- De overheid mag mijn mails lezen als dat voor de veiligheid in Nederland belangrijk is

- Mensen die in het buitenland niet veilig zijn, hebben recht op onze hulp.

- Het is gerechtvaardigd om verdachten van oorlogsmisdaden te martelen.

- Het streven naar vrijheid mag niet ten koste gaan van een mensenleven!

- Nederland moet niet meer meedoen aan vredesmissies.

- Veiligheid is belangrijker dan privacy! Daarom mag de overheid alles van me weten.

- Asielzoekers zijn welkom in Nederland.

- In Nederland is het niet nodig om bang te zijn voor oorlog.

 

Benodigdheden

- Beamer, scherm (grote ruimtes) en een computer met internet.

 

ACHTERGRONDINFORMATIE BOTSENDE GRONDRECHTEN

Grondrechten leiden soms tot controverse in hun horizontale werking, d.w.z. tussen burgers onderling. Bijv., artikel 1 van de Nederlandse Grondwet luidt: 'Allen die zich in Nederland bevinden worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook is niet toegestaan.' In voorkomende gevallen moet de rechter uitmaken of bijv. een school een homoseksuele leraar mag weigeren of een groep zich mag beroepen op godsdienstvrijheid om zich negatief uit te laten over personen of andere groepen. Dit verschijnsel wordt 'botsende grondrechten' genoemd. Maar vaak is de botsing van grondrechten maar schijn. Dan zijn niet de grondrechten, maar waarden en gevoelens in het geding. De grondrechten schrijven bijv. voor dat man en vrouw gelijk in rechten zijn. Ze laten echter de mogelijkheid open dat leden van de samenleving op allerlei manieren wel een onderscheid maken, bijv. door mannen te weigeren bij een vrouwencafé of een volle disco (http://www.amnesty.nl/mensenrechten/encyclopedie/grondrechten-botsende-grondrechten)

 

OPMERKING

Deze opzet kun je als inspiratie gebruiken. Bereid je bijeenkomst goed voor (doe bijvoorbeeld wat research op internet naar de verschillende thema’s. Zo ben je op de hoogte van de actualiteiten en wat er speelt).

Als trainer bepaal je zelf per bijeenkomst welke vragen en stellingen het best aansluiten bij je groep. Houd hierbij ook rekening met de duur van de bijeenkomst (maak een kort draaiboek met daarin ook een tijdsplanning). Op basis van de actualiteit mag je overigens ook zelf nieuwe stellingen bedenken. Daarnaast kunnen er ook andere films van About Freedom worden gebruikt. Op basis van de samenstelling van de klas is het misschien interessant om de film uit Suriname te laten zien.

 

 

  • Vfonds
  • Provincie Zuid Holland
  • Koninklijke luchtmacht
  • Ministerie van binnenlande zaken
  • Nationaal Comitee
  • Sena
  • Popunie
  • Stichting Lokaal
  • Evides Waterbedrijf
  • Kraanwater Graag
  • 3fm
  • NOS
  • Metro
  • Vluchtelingenwerk
  • stichting bootvluchteling
  • Amnesty International
  • Rode Kruis
  • Prodemos
  • UAF
  • Veteranen Instituut
  • Humanity in Action
  • The Office
  • JMR